• Het parlementaire systeem

GaSamen

Het parlementaire systeem

Het parlementaire systeem

Vanaf 1859 werd de relatie tussen het Noorse parlement en de Zweedse koning gekenmerkt door conflicten. Een conflict over de status van de koning leidde tot grote problemen.

Tijdens het bewind van Oscar II, die Noorwegen bestuurde van 1872 tot 1905, werd er tot drie keer toe een wet niet aangenomen die al door het parlement was geaccepteerd. Na een afzettingsprocedure werd de regering gedwongen af te treden.

Het parlement had dus gezegevierd en was daarmee het eerst Scandinavische land dat werd geregeerd door een parlement. Het stemrecht werd geïntroduceerd maar in het begin kregen alleen personen die een bepaalde hoeveelheid grond hadden, stemrecht. Algemeen stemrecht voor mannen kwam er in 1898 en in 1913 kregen vrouwen ook stemrecht.

Extern gezien, werd Noorwegen nog steeds vertegenwoordigd door de Zweedse koning en de minister van buitenlandse zaken.

Tijdens de jaren 1880 werd het begin gemaakt met een eigen consultatieve afdeling voor Noorwegen. In 1892 probeerde het parlement dit er eenzijdig doorheen te drukken maar moest onder druk van militaire interventie hiervan afzien.

Er werden onderhandelingen gestart maar al snel werd duidelijk dat er over bepaalde onderwerpen geen overeenstemming kon worden bereikt.

In 1905 besloot het parlement op eigen houtje om een consultatieve dienst op te richten maar dit werd op het laatste moment door de koning afgekeurd. Het zittende parlement was hier zo over ontstemd, dat het meteen ontslag nam.

Onder deze omstandigheden was de koning niet bij machte om een nieuwe regering samen te stellen en op basis van deze situatie besloot het parlement dat de unie met Zweden als gedaan verklaard moest worden en dat de Zweedse koning niet langer meer werd beschouwd als de Noorse koning.

Na een korte maar hevige periode van militaire mobilisatie ging men de onderhandelingen in om te onderhandelen over het opheffen van de unie. In september 1905 kwam het in Karlstad tot een akkoord.

In dat zelfde jaar werd een referendum gehouden om te beslissen of Noorwegen een koning moest krijgen of een republiek moest worden. Een groot deel van de bevolking koos voor de monarchie en niet veel later werd Prins Karl van Denenmarken gekozen tot koning van Noorwegen.

Hij werd gekroond in Nidaros in 1906 als Haakon VII en verkreeg al snel grote populariteit onder de Noorse bevolking. Voor het eerst sinds 1397 was Noorwegen weer een vrij en onafhankelijk land.